محققی

جلال ستاری ،محققی عاشق

استاد جلال ستاری ،پژوهشگری بزرگ و آزاده ،دیروز درگذشت.
محققی عاشق ،از شمار عاشقان پژوهش ،در این دیار ،که تعدادشان اندک است که اگر این معدود هم که سن شان بالاست به جلال ستاری بپیوندد، عرصه از این پژوهشگران خالی خواهد شد .چرا که در جامعه ای که آدمیان درگیر معیشت ،تورم و نیازهای اولیه خود به قول ابراهام مازلو هستند و هر پژوهشگر در حوزه علوم انسانی ،باید نان خود را در عرق خود خیس کند و به دهان ببرد ،نه عشق دوام خواهد آورد ،نه پژوهش و نه اخلاقی زیستن .
جلال ستاری به هر روی با عشق ،قلم زد .پژوهشگری اصیل و اسطوره شناس بود که ساحت نوشته هایش ،نشان از روح بزرگ او دارد .
در میان خیل تالیفاتش ،کتاب کوچکی نیز دارد که برای من ارزشمند است .
کتاب عشق نوازی های مولانا ،نوشته او ،حاوی نکته های درخشانی است که مولوی شناسان کمتر به آن پرداخته اند .
زمانی که کتاب را خواندم از میان قلم ادبی و زیبای ستاری ،چند سطر توجهم را بسیار به خود معطوف داشت و در خاطرم ماند که اینجا خلاصه ای از آن را بیان می کنم :

این دو‌عشق :عشق ویرانگر زمینی و عشق عرفانی که سراسر تسلیم به مراد و خواست معشوق است ،و معشوق جان جانان است،یکی نیستند و نباید با هم خلط شوند. و کاربست یکی در حوزه دیگری موجب پریشانی است ،اما یکی به دیگری راهبر است .
به گمانم عشق شمس به کیمیای رعنا از همین قماش عشق بوده است .شمس ،خدا را در کیمیا می دید ،«گمان بود من کیمیا را دوست دارم‌و نبود الا خدای »و وصلت با وی را اتحاد آفریننده و آفریده می پنداشت .اما عشقی که نخست آسان می نمود ،مشکل ساز شد و سرانجام‌کار شمس و کیمیا به جدایی افتاد .
عاشق زمینی اگر بخواهد اراده اش را در خواست معشوق فانی سازد ،چون عشق انسانی در محدوده تعلقات حسی و جسمانی است ،این کار ناشدنی و‌موجب ویرانی و تباهی زندگانی خاکی و زناشویی است .

روحش شاد
بزرگ بود و بزرگ ماند
جلال ستاری رفت ،اما روح او در آثارش باقی خواهد ماند .

@baghesabzeshgh

#زهراغریبیان_لواسانی

تسلیم دریا

فیلسوف حقیقت

هشتم اَمرداد ،روز بزرگداشت شهاب الدین سهروردی است .روزی که باید به نام آزادگی و حقیقت نام می گرفت.

سهروردی را کافر دانستند و تکفیرش کردند چون نمی خواست کورکورانه به یک ایدئولوژی خاص پایبند باشد و نیروی تعقل خود را قربانی کند .
در تقسیم بندی هایی که ما داریم و انسان ها را به حق و باطل و مؤمن و کافر تقسیم می کنیم به راحتی منافع خود و گروه خود را مهم می دانیم و انسان ها را قضاوت می کنیم و خارج از عدالت بر آنها رای صادر می کنیم.
سهروردی نیز شهید راه مقابله با جزم اندیشی ،دگماتیسم و جهالت شد .
فیلسوف ۳۸ ساله ای که آواز پر جبرئیل را شنیده بود و عقل سرخش، او را به مسلخ چاه زندان کشاند.
فیلسوفی عارف که کم می خفت و اغلب روزه دار بود و تجربیات عرفانی خود را به حکمت ِحکمای ایران باستان ،بازگو کرد و شاهنامه را تاویل نمود .
سهروردی همان حلاج است .عطار می گوید چون حلاج را به زیر دار بردند بوسه ای بر دار زد و پا بر نردبان نهاد. گفتند: این چیست ؟ گفت :« معراج مردان سردار است.»
پس همه مریدان وی گفتند: “چه گویی در ما که مریدانیم و اینها مُنکرند و ترا سنگ خواهند زد؟”
گفت : “ایشان را دو ثواب است و شما را یکی ؛ از آن که شما را به من حُسن ظنّی بیشتر نیست ولی آنهایی که سنگ میزنند از قوّت توحید به صلابت شریعت می جنبند و توحید در شرع اصول هست اما حُسن ظن فرع است!”.

سهروردی همان حافظ است حافظی که اگر ،زبان به ایهام شاعرانه نگشوده بود بر دار بود.
سهروردی همان حقیقت است .

@baghesabzeshgh

#زهراغریبیان_لواسانی

برگ-مان

برگمان و مفهوم زندگی

“خدا عشق است و عشق خداست. زمانی که انسان دراحاطهٔ عشق باشد در احاطهٔ خدا نیز هست.”

این مطلب ،نوشته ای ازسینماگرمؤلف ،اینگمار برگمان هست .سینماگری که سینما را راهی برای شناخت هزارتوی وجود انسان می دانست
اینگمار برگمان فیلمساز سوئدی بود که دغدغه های او در فیلم هایش کاملا مشهود و گویی روایت زندگی خود اوست .
دوران کودکی برگمان با تربيتی سخت، دشوار و پر مشقت همراه بود که هيچ گاه او را رها نکرد.پدرش کشیشی سرد و سختگیر بود که مذهب را دست آویز خشونت خود ساخته بود و این نگرش و رنجی که در کودکی ،از مجازات های پدر دید ،او را بعدها تصویرگر رنج ها و واگویه های انسان نمود .
پریشانی ،اضطراب ،تنهایی و درد انسان در زندگی ،در تمامی فیلم های برگمان ،گویی پرسش های اوست که در فیلم مهر هفتم ،پرسونا ،توت فرنگی های وحشی…دنبال پاسخ به آنهاست و تلاش برای نجات روح زخم خورده ای که در خود و‌ انسان ها سراغ داشت
از نظر برگمان ،رسیدن به عشق در زندگی مهم ترین مسئله است و چنین می گوید :
“چیزی که در زندگی بیشترین اهمیت را دارد، توانایی ایجاد ارتباط با انسانی دیگر است. در غیر این صورت شما مرده اید، برقراری این ارتباط و ایجاد عشق ،حتی با وجود سختی های آینده منجر به نجات انسان می شود.”
اندیشه های برگمان به داستایوسکی شبیه است .همانطور که داستایوسکی از شک نسبت به داده های انسانی آغاز می کند تا ایمان را ترسیم کند و شخصیت های رمان های او همواره سیاه و یا سفید نیستند بلکه در چالش های خود به انتخاب مسیر می رسند ،پرسوناژ های فیلم‌های برگمان نیز سوالات مختلفی نسبت به مفهوم زندگی دارند .
برگمان تا ۸۹ سالگی ،نبرد خود را با زندگی ادامه داد و حاصل عمر او به غیر از فیلم های خوبش ،این جمله هست که امیدوارم همه ما به آن برسیم :
پیر شدن به کوهنوردی شباهت دارد؛ هر قدر بالاتر می‌روی نیرویت کمتر می‌شود، اما افق دیدت وسیع‌تر می‌گردد.

@baghesabzeshgh

#زهراغریبیان_لواسانی

شیخ عارف

مولانا و تمثیل پرندگان

مولانا در مثنوی ،بزرگ ترین درس خودشناسی را به ما می دهد. گویا دست ما را می گیرد و با خود وارد مسیری درونی می کند ،اما آنکه دغدغه خویشتن شناسی دارد متوجه اعماق لایه های وجود خود می شود و اکثر ما فقط از خواندن مثنوی لایه ظاهری و‌زیبای آن را دریافت می کنیم.
در مثنوی، مولانا وجود آدمی را به چهار پرنده تمثیل می کند که هر کدام ،نمونه بخش وانهاده ای از وجود ما هستند .
☘️اردک :پرنده ای حریص که همواره حتی در سیری هم نوکش بر زمین است نشانه آز ،طمع و‌حرص افزون بعضی از ما آدمیان است
☘️خروس :پرنده ای که مرغان بسیاری را در اختیار دارد و خیال ریاست در سر می پرورداند نشانه شهوت جنسی ،قدرت پرستی و‌ عدم رعایت حقوق انسانی می شود
☘️طاووس پرنده ای با زیبایی ظاهری است که سرش را بالا می گیرد و‌می خرامد بی توجه به آنچه در اطرافش می گذرد ،‌نشانه غرور ،خود نمایی و خوشایندی دیگران و ‌فریبندگی است
☘️و کلاغ پرنده ای منحوس که قابلیت پروازهای بلند را ندارد و مردار خوار می باشد .نشانه آن دسته از آدمیان است که بدون سعی و‌ تلاش ،آرزوهای بلند در سر دارند و‌ بدون داشتن قابلیت می خواهند چون عقاب به کمال برسند و چون نمی توانند ،از دیگران برای اهداف خود استفاده می کنند و‌به هر وسیله و‌از راه فساد ،خود را به هدف می رسانند
از نظر مولانا ،با شناخت این مرغان در وجودمان ،می توانیم آنها را تربیت کنیم و به جای ستم بر خود،درونمان را آشیانه مرغان الهی سازیم .

@baghesabzeshgh

#زهراغریبیان_لواسانی

سهروردی

عید قربان

عید هر کَس
آن مَهی باشد،
که او قربان اوست…

ما آدمیان اکثرا درگیر پوسته مناسک هستیم و به عمق و‌درون آن پی نمی بریم
عید قربان ،زمان تأمل در قربانی کردن غرور ،طمع ، دروغ ،شهوت ،قدرت و فزون خواهی های ما می باشد تا به مرحله ایمان ورود بیابیم
ما را به قربانی بیرونی چه کار ،
وقتی از قربان کردن پلیدی های درون خود ،بی خبریم

@baghesabzeshgh

#زهراغریبیان_لواسانی